Divan Edebiyatı ve Özellikleri

Divan Edebiyatı ve Özellikleri

Divan Edebiyatı ve Özellikleri

Divan edebiyatı, Türklerin İslamiyet’i kabul etmesinden sonra benimsenen yazılı edebiyattır. Fars ve Arap kültüründen esinlenen divan edebiyatı adını her şairin divan yazmasından dolayı almıştır. Divan edebiyatı 13. yüzyılda faaliyete geçerek 19. yüzyıla kadar etkinliğini sürdürmüştür. Şiirde aruz ölçüsü kullanır. Kimi divan edebiyatı nazım biçimleri dörtlük şeklinde kimisi de beyit şeklinde yazılmıştır. Halk edebiyatında uyak kulak içinken divan edebiyatında uyak göz için kullanılmıştır. Çoğunlukla uyak türü olarak zengin uyak tercih edilmiştir. Divan edebiyatı dil ve anlatım bakımından ağır ve süslü bir dil kullanıldığı için anlaşılması zordur.

Yüksek zümre edebiyatı olarak da adlandırılır, halkın anlayamayacağı karmaşık tamlamalar kullanılmıştır. Şiirde başlık kullanılmaz çünkü şairler şiirde konu bütünlüğüne yer vermemişlerdir. Genellikle şiirler başlık olmadığından dolayı kendi redifleriyle veya nazım türleriyle anılmışlardır. Amaç parça güzelliğidir, şair bütün güzelliğiyle ilgilenmez. Şiirlerde mazmunlara yani kalıplaşmış sözlere sıklıkla yer verilmiştir. Örneğin: badem gözlü, keman kaşlı, servi boy, gonca dudak… Şairden çoğunlukla mahlaslarına (takma isim) yer vermişlerdir. Divan edebiyatı soyut bir edebiyattır. Konu olarak insanın iç dünyası, yaşamdan kopmalar, aşk, şarap, hayaller, sevgili, ölüm vb. konular işlenmiştir. Günlük yaşamın şiirde yeri yoktur. Özellikle divan edebiyatının kaside türünde övgü veya yergi konuları ağır basmaktadır.

Şiir birimi beyit olanlar ve dörtlük olanlar olmak üzere iki gruba ayrılarak sistemleştirilmiştir. Nazım birimi beyit olanlar: Gazel, kaside, mesnevi, müstezat ve kıta ; nazım birimi dörtlük olanlar : Rubai, tuyuğ, murabba, şarkı, terkib-i bent ve tercih-i bent’tir.

İlk divan şairi 13. Yüzyıl da yaşayan din dışı konuları ele alan Hoca Dehhani’dir. Yine aynı yüzyılda yaşayan ve Divan-ı Kebir adlı eseriyle tanınan Mevlana divan edebiyatının bir diğer ustalarından biridir. 15. yüzyılda Ali Şir Nevai, Şeyhi, Süleyman Çelebi ; 16. yüzyılda Baki ve Fuzuli ; 17. yüzyılda Nabi ve Nefih ve 18. yüzyıl’da Nedim ve Şeyh Galip divan edebiyatında eser veren ustalardır. Yine aynı şekilde düz yazı alanında Evliya Çelebi, Sinan Paşa, Mercimek Ahmet, Naima ve Katip Çelebi ustaca eserler ortaya koymuşlardır.

divan edebiyatı Başlıkları

Divan Edebiyatı Divan Edebiyatı Özellikleri