Kaside ve Özellikleri

Kaside ve Özellikleri

Kaside ve Özellikleri

Divan edebiyatı nazım biçimi olan kasidelerin sözlük anlamı kastetmek, yönelmek anlamına gelmektedir. Kasideler belirli bir amaç için yazılır ve nazım birimleri beyittir. Beyit sayısı genel olarak 33-99 arasıyken kimi kasideler 33’ten az veya 99’dan çok olabilmektedir. Uyak düzenli aa, ba, ca, da, ea… şeklinde yapılandırılır. Kasideler saygın devlet ve din adamlarını bazı durumlarda övmek bazı durumlarda da yermek için niyetiyle kaleme alınır. Kasidelerin ilk beyit’ine matla; son beyit’ine ise makta adı verilir. Şairin mahlasının yer aldığı kısma taç beyit denilirken en güzel beyit’in bulunduğu kısma beytü’l kasid ismi verilir.

Kaside bölümlerine göre yediye ayrılır. Bunlar: Nesib, Girizgah, Methiye, Fahriye, Tegazzül, Taç ve Dua olarak isimlendirilir. Nesib bölümünde ana konuya geçmeden önce bahar, kış, ramazan gibi konularda betimlemeler yapılır. Girizgah kısmında ana konuya geçişi ima eden nükteli sözlere yer verilir. Methiye kısmında şair övdüğü kişiyi betimlerken yüceliklerini sanatlı bir dille okuyucuya aktarır. Ardından fahriye kısmında şair bu sefer de kendini diğer şairlerle kıyaslayarak övüp kendi şiirinin güzelliklerinden bahseder. Tegazzül bölümü her kaside de olmamakla beraber kaside içinde aynı ölçü ve uyakla yazılan bağımsız bir gazel kısmıdır. Tamamen şair kendi isteğine bağlı olarak yazar veya yazmaz. Taç kısmında ise şair kendi mahlasına yer verir. Son olarak dua bölümünde şair kasideyi yazdığı için için başarı temennilerine yer verir.

Aynı şekilde kasideler konularına göre de altı türe ayrılır. Allah’ın birliğini anlatan kasidelere tevhid; Allah’a yalvarmak amacıyla yazılan kasidelere münacaat; Hz. Muhammed’in yüceliklerini anlatıp onu övmek için yazılan kasidelere naat denir. Devrin saygın kişilerini,vezirleri ve padişahları övmek için yazılan kasidelere methiye denilirken bu kişilerin ölümünden duyulan yası anlatan kasidelere mersiye denilmektedir. Son olarak bir kimseyi yermek niyetiyle kaleme alınan kasidelere hicviye denilmektedir.

Kaside nazım biçiminin en önemli ismi Nefi’dir. Kendisi abartılı övgü ve yergi dolu kasideleriyle tanınır. Hatta hicivleri nedeniyle dönemin padişahı tarafından boğdurularak öldürülmüştür. Nefi’nin hicvlerinin yer aldığı esere Sihamı-ı Kaza denir.

kaside Başlıkları

Kaside ve bölümleri Kaside Kaside özellikleri