Sıfat konu anlatımı

Sıfat konu anlatımı

Sıfat (Ön ad) konu anlatımı

Sıfat (ön ad) adları niteleyen veya belirten kelimelerdir.

Örnek :
Pazardan kıpkırmızı elma aldık.
Üçüncü gün dersi bıraktı.
Bu çanta daha güzel.
Her yer bembeyaz kar olmuştu.
Bahçede güzel çiçekler açmış.
" kıpkırmızı, bu, üçüncü, bembeyaz, güzel" kelimeleri adların önüne gelerek onları niteleyerek veya belirterek sıfat görevi üstlenmişlerdir.

Sıfat türleri

  1. Niteleme sıfatları: Önüne geldiği adı renk, şekil, durum, açısından nitelendiren, bu adların özelliklerini belirten kelimelere Niteleme sıfatları denir. Bu sıfatı bulmak için adlara " nasıl " sorusu sorulmalıdır.

Örnek:
Pembe çiçekleri çok severim. (nasıl çiçek?)
Kızgın güneş her yeri yakıyordu. (nasıl güneş?)
Çektiği acılar yorgun yüzünden okunuyordu. (nasıl yüz?)
Uyarı!
Eğer sözcük eylemi etkiliyorsa "zarf" olur.
Örnek:
Dışarıda soğuk bir rüzgar esiyordu. ("soğuk" kelimesi burada rüzgarı nitelendirdiği için sıfattır.)
Bize geçen gün soğuk davrandı. ( nasıl davrandı? Burada fiili nitelediği için "soğuk" zarftır.)
Uyarı!
"-de ve -ki" eki de sıfat yapar.
Örnek:
Sabahki ders çok uzun sürdü.
Okuldaki etkinlik için çalışıyoruz.

  1. Belirtme Sıfatları: Belirtme sıfatları adı nitelemek dışında onu daha farklı yönlerde etkileyen sıfatlardır. Bu sıfatlar adı işaret eden, sayısını belirten, belgisiz şekilde yahut adı soru sözcüğüyle belirten sıfatlara.denir.
  2. a) Gösterme (işaret) Sıfatları: Adları işaret ederek belirten sıfatlara gösterme sıfatları denir.

Örnek:
Bu gece yağmur yağacak.
Öbür kitap çok hoşuna gitmiş.
Şuradaki pazar çok daha büyük.
O ev kimin evi?

  1. b) Sayı Sıfatları: Adı sayısal açıdan belirten sıfatlara sayı sıfatları denir.

Örnek:
İki kalem, on öğrenci, üç silgi vb... (Asıl sayı sıfatı)
Üçer ayakkabı, beşer gofret, ikişer sıra vb... (üleştirme sıfatı)
İkiz bebek...  (topluluk sayı sıfatı)
İkinci çocuk, dördüncü sınıf, altıncı defter... (sıra sayı sıfatı)
Yarım sayfa, çeyrek altın, iki buçuk sene...(kesir sayı sıfatı)

  1. c) Belgisiz Sıfat: Adları bazı yönlerden kesin şekilde belirtmeyen sıfatlardır.

Örnek:
Yarın başka öğretmen derse girecekmiş.
Her kitap farklı şeyler öğretir bizlere.
Bazı insanlar çok duyarsız.
Bir gün gelecek ve gideceğim.
Kimi günler tiyatroya gidiyorum.
Uyarı!
Belgisiz sıfat ve belgisiz zamir ayrımına dikkat etmeliyiz. Eğer adı belirtiyorsa "belgisiz sıfat"; adın yerine kullanılmışsa " belgisiz zamir" niteliğini taşır.
Örnek:
Bazı insanlar kitap okumayı çok sever. (belgisiz sıfat)
Bazıları kitap okumayı çok sever. (belgisiz zamir)
Uyarı!
"Bir" kelimesi 'herhangi bir' anlamını katıyorsa "belgisiz"; sayısını kesin bir şekilde belirtmek için kullanıyorsa asıl sayı sıfatı olur.
Örnek:
Sadece bir şeker aldım. (Asıl sayı sıfatı)
Bir gece ansızın gelebilirim. (belgisiz sıfat)

  1. d) Soru Sıfatları: Adları, soru sözcükleri ile belirten sıfatlara soru sıfatı denir.

Örnek:
Hangi yoldan gideceksin?
Kaç ay sonra döneceksin?
Nasıl bir elbise istiyorsunuz?
Uyarı!
Soru sıfatı ve soru zamiri ayrımı iyi yapılmalıdır. Eğer adı soru yolu ile belirtiyorsa soru sıfatı; adın yerine kullanılıyorsa soru zamiridir.
Örnek:
Hangi çocuk onun kardeşi? (soru sıfatı)
Hanginiz benimle gelecek? (soru zamiri)
Şuradaki kazağın nesi var? (soru zamiri)
Uyarı!
"Nasıl, ne kadar, ne" kelimeleri eylemi belirtiyorsa soru zarfı olur.
Örnek:
Öyle dik dik ne bakıyorsun?
Yolun bitmesine ne kadar kaldı?
Ödevi iki günde nasıl yaptın?
Uyarı!
Soru sıfatı her zaman soru anlamı gütmez.
Örnek:
Bunu hangi dükkandan aldın?
Ne kadar elma yediğini biliyorum?

  1. e) Unvan (san) Sıfatları: Kişi adlarının önüne, sonuna, hem önüne hem sonuna gelerek saygı, rütbe, sosyal durum belirten sıfatlara unvan (san) sıfatları denir.

Örnek:
Prof. Doktor Sevim, Bayan Ebru...
Murat Bey, Ayşe Hanım, Ahmet Onbaşı...
Sayın Hüseyin Bey, Avukat Ayla Hanım...

Sıfat Tamlamaları

Adların önünde yer alarak onları nitelemesi veya belirtmesi ile oluşan söz öbeklerine sıfat tamlamaları denir.
Örnek:
Çalışkan  çocuk
sıfat          ad
Şu        pembe       dosya

sıfat       sıfat           sıfat

Güzel   kadın

ad       sıfat

Uyarı!
Sıfat  tamlamalarında, sıfat addan önce gelirken, unvan sıfatlarında isimden sonra da gelebilmektedir.
Örnek:
Ahmet Bey, Aynur Öğretmen, Mehmet Onbaşı...
Görüldüğü üzere unvan sıfatları bir özel isme bağlı olarak kullanıldığında büyük harf ile başlar.

Sıfatlarda Pekiştirme

Pekiştirme sıfatları, örneklerle, "mi" edatıyla, ikilemeler yardımıyla yapılabilmektedir.
Örnek:
Güzel mi güzel bir kız
Kıpkırmızı elma
Tane tane mısır
Pespembe gül
...

Sıfatlarda Küçültme

Sıfata getirilen "-çık, -cık, -i (mtrak), -i(msi) ekleri ile küçültme yapılır.
Örnek:
Küçücük domates
Yeşilimsi renk
Sarımtrak eldiven
...
Uyarı!
Sıfat tamlamasında eğer tamlanan (ad) düşerse, tamlayan (sıfat) düşen adın yerini alır. Bu şekilde adlaşmış sıfat veya adlaşmış zamire dönüşür.
Örnek:
Mavi kutuya koy.
sıfat    ad
Maviye.   koy.
adlaşmış
sıfat
Kimi insanlar çekingendir.
Belgisiz
Sıfat
Kimileri çekingendir.
Belgisiz
zamir
Uyarı!
Sıfatlara yapım eki getirilerek ad türetilir.
Örnek: kuşluk, gecelik, kalemlik, vb...
Adlaşma ise, sıfata çekim eklerinin getirilmesi ile olur.

Başlıkları

Sıfat nedir? Sıfat çeşitleri Sıfat tamlaması Sıfat örnekleri