Sindirim sistemi

Sindirim sistemi

Sindirim nedir?

Sindirim besinlerin parçalanarak, vücut tarafından kullanılabilir duruma gelmesidir. Sindirim sayesinde besinler hücrelere geçiş sağlayabilmektedir. Hücreye alınamayan besinler vücut için fayda sağlamaz.

Sindirim sistemi

Yaşamımızı devam ettirebilmemiz için vücudumuz karbonhidrat, yağ, protein, vitamin ve mineraller, su gibi maddelere ihtiyaç duyar. Bu maddeler ise vücuda besinlerle alınır. Ancak besinlerle alınan bu maddelerin hücreye ve kana geçebilmesi için küçük parçalara ayrılması yani sindirilmesi gerekir. Sindirimi gerçekleştiren sisteme de sindirim sistemi denir.

Sindirim sisteminin sağlığı için neler yapılmalı?

Sindirim sistemini korumak için beslenmeye çok dikkat edilmelidir.

  • Aşırı yağlı ve salçalı yiyecekler tüketilmemeli
  • Fazla baharatlı besinlerden kaçınılmalı
  • Özellikle de asitli içecekler tüketilmemeli
  • Yemek yerken çok sıcak veya çok soğuk olmamasına dikkat edilmeli, ılık yenilmeli
  • Fazla doymadan sofradan kalkılmalı. Öğünde fazla doymak hazmı zorlaştırır
  • Yemek yenildikten hemen sonra değil, belli bir süre geçince duş alınmalı, yemek arkası ağır spor yapılmamalı
  • Yemek yerken besinler iyice çiğnenmeli
  • Fazla kahve ve çay tüketilmemeli. Özellikle aç karna çay, kahve alışkanlığı bırakılmalı
  • Sofrada çok fazla su içilmemeli
  • Yemek yemeğe çorba gibi hafif gıdalarla başlanmalı
  • Cips ve benzer kızartılmış gıdalar oldukça az tüketilmeli
  • Bazı ilaçların kullanımı mide mukozasını tahriş edici nitelikte olabilir. İlaç kullanımı öncesi bu konuda doktora danışılmalı. Gerekirse bu ilaçların kullanımı mide koruyucularla desteklenmelidir

Sindirim organları

Ağız: Sindirimin ilk başladığı yerdir. Dişler besinlerin parçalanıp öğütülmesinde görev alırken, tükürük salgısı da bu besinlerin yumuşatılmasını sağlar. Ağızda mekanik ve kimyasal olmak üzere iki tür sindirim gerçekleşir. Mekanik sindirim, besinlerin dişler aracılığıyla parçalanmasıdır. Kimyasal sindirim ise, tükürükteki enzimler (amilaz) sayesinde gerçekleşir. Bu enzimler, besindeki karbonhidratın sindirimini başlatır. Dil ise besinlerin ağız içinde çevrilip, yutağa gönderilmesinde görev alır.

Yutak: Ağız ve burun boşluğu ile yemek ve soluk borusunun kesiştiği yerdir. Yutak besinlerin yemek borusuna gönderilmesini sağlar. Besinler bu kısımdan geçerken, küçük dil soluk borusuna yiyecek kaçmasını engelleyecek biçimde soluk borusunu kapatır. Böylece yiyecek yemek borusuna geçmiş olur. Besinlerin yutaktan yemek borusuna geçişi sırasında solunum kısa süreli durur.

Yemek Borusu: Yutak ile mide arasında bulunan, 20-25 cm civarında bir sindirim organıdır. Düz kaslardan meydana gelmiştir. Yemek borusu, kasılıp gevşeme yoluyla besinleri mideye iletir. Kusma sırasında ise bu kaslar ters yönlü çalışır.

Mide: Besinlerin uzun süre beklediği bu organda da ağızda olduğu gibi mekanik ve kimyasal olmak üzere iki farklı sindirim gerçekleşir. Midede mekanik sindirim, mide kaslarının kasılıp gevşemesiyle olur. Kimyasal sindirim ise, mide öz suyunun sahip olduğu asit ve enzimlerle besinlerin küçük moleküller haline getirilmesidir. Proteinler ise sindirilmeye midede başlar, bağırsaklarda ise sindirimi son bulur. Burada proteinlerin sindirimi ise midenin kimyasal sindirimidir.

İnce Bağırsak: Uzunluğu yetişkinlerde 6-8 metre civarıdır. Yağların kimyasal sindirimi ise bağırsaklarda gerçekleşir. İnce bağırsağa geçen safra, pankreas öz suyu sayesinde yağlar, karbonhidratlar ve proteinlerin sindirimi sona erer. İnce bağırsaklarda sindirim en küçük moleküllere parçalanarak gerçekleşir. Bu sayede moleküller emilerek kan damarlarına iletilir. İnce bağırsaklarda gerçekleşen sindirim en uzun olanıdır.

İnce bağırsakların iç yüzeyi villüs adı verilen tüysü yapılarla kaplıdır. Besinlerin kana geçmesi yani emilimi villüsler sayesinde olur. İnce bağırsağın mideden sonraki başlangıç kısmına on iki parmak bağırsağı adı verilir.

Kalın Bağırsak: Uzunluğu hemen hemen 1,5 metre civarıdır. Besinlerden kalan su, vitamin ve minerallerin emilimi kalın bağırsakta gerçekleşir. Bu sayede yararlı olan bu maddelerin dışarı atılmasını engeller. Besin maddelerinin sindirimi sonucu, geriye kalan, sindirilmeyen kısmı kalın bağırsaklardan hareket ederek anüse doğru ilerler. Böylece dışkılama gerçekleşir. Kalın bağırsakla ince bağırsağın birleştiği kısma kör bağırsak denir. Kör bağırsağın ucunda bulunan çıkıntı ise apandis olarak adlandırılır.

Sindirim sisteminin yardımcı organları

Sindirime yardımcı iki organ bulunur. Bunlar karaciğer ve pankreastır. Bu organların salgıladıkları sıvılar, ince bağırsağa geçerek burada sindirime yardımcı olur.

Karaciğer: Midenin sağ üst kısmında bulunur. Karaciğerin safra adında ürettiği salgı sayesinde yağların kimyasal sindirimi gerçekleşmektedir. Safra salgısı ince bağırsaklara gönderilerek yağın sindirimi gerçekleştirilir.

 Pankreas: Pankreas salgıladığı öz suyu sayesinde karbonhidrat, yağ ve proteinlerin sindirimine katkıda bulunur. Bu organ sindirim enzimleri salgılarken aynı zamanda hormon da salgılamaktadır. Bunun yanı sıra salgıladığı insülin ce glukagon hormonları sayesinde kan şekerini düzenler.

sindirim Başlıkları

Sindirim nedir? Sindirim sisteminin sağlığı Sindirim sistemi organları Sindirim sistemindeki organların görevleri