Sözcükte anlam

Sözcükte anlam

Sözcükte anlam

Türkçe'nin başlıca konularından birisi olan, sözcükte anlam, sizler için aşağıda detaylı olarak anlatılmıştır.

Tek başına bir anlamı olan veya cümle içerisinde anlam ifade eden ses birliklerine sözcük (kelime) adı verilir.

Örnek:

  • “Tuğçe’nin aldığı kalem benim kalemim kadar güzeldi.”

Cümlesindeki “almak”, “kalem”, “benim”, “kalem”, “güzel” sözcükleri belirli kavramları ifade ettiği için tek başına anlam taşırlar. “kadar” sözcüğü, kendi başına bir anlam ifade etmemesine karşın, iki kalem arasında benzerlik-eşitlik ilgisi kuran bir görev almıştır. Yani tek başına belli bir kavramı karşılayan veya cümle içerisinde görev ve anlam kazanan ifadelere sözcük denir. “Tuğçe” ise özel addır.

Sözcükler başlangıçta tek bir kavramı ifade etmek için kullanılsa da zamanla farklı durumları ifade etmek için de kullanılmaya başlanmıştır.

Tek Anlamlı Sözcükler: Bu tür sözcükler tek anlam taşır, sadece bir kavramı ifade eder. Örneğin; azot, kitap, pantolon, sevinç…

Çok Anlamlı Sözcükler: İlk olarak tek bir anlam ifade ederken sonraları başka anlamları da karşılamaya başlayan yani yan ve mecaz anlam kazanan sözcüklere denir.

Örnek:

  • Çok tatlı dilli bir insandır. (kişinin konuşma üslubu)
  • Esma’nın dilinde yaralar çıkmış. ( tat alma organı)
  • Çocuğun dişi ağrıyordu. (canlıya ait organ)
  • Tokasının dişi kırıldı. (eşyanın parçası)

Sözcükte anlam özellikleri

  1. Gerçek Anlam: Kelimenin zihinde canlandırdığı ilk anlamdır. Örnek:
  • Arkadaşı düşünce kolu kırıldı.
  • Ağzı yemek yerken yanmış.

Burada “ağız” ve “ kol” sözcükleri gerçek anlamlarıyla kullanılmıştır.

  1. Yan Anlam: Sözcüğün, gerçek anlamına benzerliğinden esinlenerek farklı kavram ve nesneleri ifade etmek amacıyla kullanılmasına yan anlam Örnek:
  • Kapının ağzından bize bakıyordu.
  • Vurunca masanın ayağı kırıldı.

“ağız” ve “ayak” sözcükleri gerçek anlamlarıyla değil, yan anlamlarıyla kullanılmıştır.

!!! Yan anlam, genellikle benzetme ile ortaya çıkar. Örneğin masanın ayağı insan ayağı ile ilişkilendirilerek kullanılmıştır.

  1. Mecaz Anlam: Sözcüğün, gerçek ve yan anlamından tamamen farklılaşarak, yeni bir anlam kazanmasına mecaz anlam Mecaz anlam olarak kullanılan sözcükler genellikle soyutlaşır. Örnek:
  • Depresyonun eşiğine gelmişti.
  • Öğretmen dersi yarıda
  • Adam işinden oldukça soğumuştu.
  • Gittiği yerde beynini yıkamışlar.
  • Sürekli bizi oynatıyor, güvenimizi kırıyordu.

sözcükte anlam Başlıkları

Sözcükte anlam konu anlatımı Sözcükte anlam nedir? Kelimede anlam nedir? Mecaz anlam nedir? Gerçek anlam nedir?