Zarf (Belirteç) Konu Anlatımı

Zarf (Belirteç) Konu Anlatımı

Zarf Konu Anlatımı

Fiilin, fiilimsinin, sıfatların ve görevi bakımından kendisine benzeyen diğer kelimelerin durumu, miktarı, zamanı vb. yönleri hakkında bilgi veren sözcüklere “zarf (belirteç)” denir.

Örnek:

Öğretmen bugün   sinirli  konuştu.    (bugün ve sinirli sözcükleri zarf; konuştu sözcüğü ise eylem)

Gürültülü  konuşarak etrafındakileri rahatsız ediyordu.   (gürültülü zarf; konuşarak eylemsidir)

Peşinden çok hızlı koştu.   (çok ve hızlı zarf; koştu eylem)

Çok güzel bir evi vardı.  (çok zarf; güzel sıfattır)

Zarf Türleri

1.Durum Zarfları: Eylemin nasıl yapıldığını ve durumu hakkında bilgi veren zarflardır. Fiil veya fiilimsilere sorulacak “Nasıl?” sorusu zarfları bulmamıza yardımcı olur.

Örnek:

Her zaman çok hızlı yerdi.  (çok ve hızlı sözcükleri zarftır)

Benimle sinirli konuştu.  (Nasıl konuştu? Sinirli konuştu. Sinirli zarftır)

Kendisini iyi hissettiğini söylüyordu.  ( Nasıl hissettiğini? Hissettiğini sözcüğü eylemsi; İyi sözcüğü zarftır)

NOT: Cümle içerisinde zarfın türünü belirlemek için fiile, fiilimsiye, sıfata veya zarfa sorulacak sorular şunlardır:

Nere, nereye?Yer-yön zarfı (verilen cevapta durum eki bulunmaz)
Ne kadar?Miktar zarfı
Nasıl?Durum zarfı
Niçin?Neden-sonuç anlamı taşıyan durum zarfı
Ne zaman?Zaman zarfı

 

2.Zaman Zarfları: Eylem veya eylemsileri zaman yönünden etkileyen zarflardır. Eylem veya eylemsiye “Ne zaman?” sorusu sorularak bulunur.
Örnek:
Tatile yarın çıkıyoruz. (Ne zaman? Yarın = zarf)
Eskiden okula yürüyerek giderdik. (Ne zaman? Eskiden)
Sonsuza dek seninle olacağım (Ne zamana kadar olacağım? Sonsuza dek = zarf)
Uyarı!
Zaman belirten sözcükler bir varlığı karşılıyorsa bu sözcükler zarf değil “ad” olur.
Örnek:
Yarın, oldukça güzel bir gün olacak. (Yarın sözcüğü burada “ad” dır)
Zaman zarfı bir ad tamlaması ve sıfat tamlaması şeklinde de karşımıza çıkabilir.
Örnek:
Bu gece kar yağacak. (“Bu gece” sıfat tamlaması)
Pazartesi günü bize gelecekmiş. (“ pazartesi günü” ad tamlamasıdır)
3.Yer-yön Zarfları: Fiil veya fiilimsiye sorulacak “Nereye?” sorusuna cevap olan sözcüklerdir.
Örnek:
Bu yokuştan aşağı indi.
Pazartesi akşam yemek için dışarı çıktılar.
Geri dönüp unuttuğu hırkasını aldı.
Dolmuşa binmek için ileri yöneldi.
Annesi seslenince içeri koştu.
Arkadaşını çağırmak için yukarı çıktı.
Uyarı!
Yer-yön zarflarını bulmak için eylem veya eylemsiye “Nereye?” sorusu sorulmalıdır.
4.Azlık-Çokluk (Ölçü-Miktar) Zarfları: Fiil, fiilimsi, sıfat ve zarfları miktar ve ölçü bakımından belirten sözcüklerdir. Eylem ve eylemsilere “Ne kadar?” sorusu sorularak azlık-çokluk zarflarına ulaşılır. Azlık-çokluk zarflarına örnekler; çok, az, biraz, pek çok, oldukça, epey, en, en çok, daha…
Örnek:
Oldukça güzel bir elbise giymiş. (oldukça zarf; güzel ise sıfattır)
Bugün pastadan çok yedim.   (çok zarf; yedim eylemdir)
Bu sefer az konuştu.   (az zarf; konuştu eylem)
Çok okuyarak bu günlere geldi. (çok zarf; okuyarak eylemsidir)
Uyarı!
“Daha” kelimesi, hem karşılaştırma hem “henüz” anlamı taşıyabilmektedir.
Örnek:
Şu dolap bundan daha geniş.   (“daha” zarftır ve karşılaştırma anlamı taşır)
Babam işten daha çıkmadı. (“daha” zarftır, henüz anlamında kullanılmıştır)
5.Soru Zarfları: Fiil veya fiilimsileri soru sözcükleriyle etkileyen zarflardır.
Örnek:
Bunu nasıl götüreceksin?
Şehir dışına ne zaman çıkacaksın?
Bu akşam ne kadar yedin?
Neden hediyesini şimdi vermiyorsun?
Hani bu konuda yorum yapmayacaktın?
6.Gösterme Zarfları:
Örnek:
İşte görüyorsun. (“işte” zarf)
İşte bana bu haksızlığı yapan insanlar geliyor. (“işte” zarf)
NOT: “İşte” kelimesi işaret anlamı taşıyan bir zarf sözcüğüdür. Addan önce gelse bile yüklemi etkiler.
Örnek:
Sonunda işte burada. (“işte” zarftır)
İşte kitap, işte defter. (“ işte” kelimesi zarftır. Çünkü işte kitap, defter burada anlamı verir)

zarf Başlıkları

Zarf nedir? Zarf fiil Zarf - belirteç Zarf konu anlatımı