Lityum nedir? Ne İçin Kullanılır?

Lityum, alkali bir metal olup, periyodik cetvelde 1. grupta yerini almıştır. Atom numarası 3 olan lityumun sembolü Li’dir. En düşük yoğunluğa sahip bu element doğada saf halde bulunmamaktadır. Fiziksel olarak yumuşak..

Lityum nedir? Ne İçin Kullanılır?

Lityum nedir? Ne İçin Kullanılır?

Lityum, alkali bir metal olup, periyodik cetvelde 1. grupta yerini almıştır. Atom numarası 3 olan lityumun sembolü Li’dir. En düşük yoğunluğa sahip bu element doğada saf halde bulunmamaktadır. Fiziksel olarak yumuşak ve beyaza benzer bir renktedir. Hava ile etkileşime geçtiği anda grileşmektedir. Hava ile etkileşim sonucunda sembolü Li20 olan lityum oksit meydana gelir.

Lityum elementi, metalin doldurulma özelliği sayesinde kamera pilleri, cep telefonu gibi aletlerin bataryalarının dolumunda kullanılır. Ayrıca hava taşıtlarında da kullanılmaktadır. Bunun yanında bir lityum bileşiği olan lityum karbonattan da alüminyum üretiminde faydalanılmaktadır.

Pek çok kullanım alanı olan lityumdan, seramik endüstrisinde, bipolar bozukluk ve manik depresifliğin tedavisinde de yararlanılmaktadır. Yine motor ve gres yağı üretirken lityum hidroksitten, hidrojen gazı için lityum hidrürden, soğutma sistemlerinde kullanılmak üzere ise lityum klorür ve bromürden faydalanılmaktadır. Lityumun cam endüstrisinde de yeri oldukça büyüktür.

Ayrıca aşağıda bahsedeceğimiz üzere sağlık endüstrisinde de lityumdan faydalanılmaktadır.

Farmakolojik Ve Psikiyatrik Olarak Lityum: Lityumun sağlık endüstrisinde kullanımı

Lityum vücudun sinir ve kas hücreleri yoluyla sodyum akışını etkiler. Sodyum da uyarılma veya maniyi etkiler.

Lityum, bipolar bozukluğun manik ataklarını tedavi etmek için kullanılır. Bipolar bozukluğun belirtileri hiperaktivite, hızlı konuşma, kötü kararlar verme, uyku ihtiyacı, saldırganlık ve öfke olarak sayılabilir. Lityum ayrıca manik dönemlerin yoğunluğunu önlemeye veya azaltmaya yardımcı olur.

Avustralyalı psikiyatr John Cade, 1949’da domuzlar üzerinde yaptığı deney sonucu lityumun sakinleştirici etkisini fark etmiştir. Daha sonra hastalarda denenmiş ve sakinleştirici özelliği açıkça görülmüştür. Bipolar bozukluk ve manik depresiflik tedavilerinde kullanılan lityum, bu tarz ruhsal hastalıkların ataklarını engellemektedir. 

Bipolar bozukluğun tedavisinde kullanılan lityum hastalığın, hızlı konuşma, saldırganlık, hiperaktivite, kendini olduğundan büyük görme gibi ataklarını engellemektedir. Bunun yanı sıra duygusal çöküntü dönemlerinde olabilecek intihar girişimlerini de engellemektedir. Lityum, alınmaya başladıktan 1-3 hafta sonrasında etkilerini gösterir, atakları engeller.

Şizofreni tedavisine ek olarak lityum kullanımında, bulgularda ayrıca bir azalma gözlemlenmiştir. Bazı şizofreni vakalarının patlama anları da bu sayede azaltılabilmektedir.

Lityumun yan etkileri

Lityum içeren ilaçların alındığı takdirde, her ilaç gibi belli yan etkiler de yaratabilmektedir. Başlıca yan etkiler arasında; mide rahatsızlığı, yorgunluk hissi, kilo alma, bilişsel işlerde bozukluk gibi etkiler gösterilebilir. Uzun süreli lityum kullanımı, troit bezinin çalışmasını etkilediği için guatr, böbreklerin işlevini etkilediği için de sık idrar yapma gibi rahatsızlıklar meydana getirebilmektedir. Bu sebeple lityum kullanması gereken hastaların, tiroid bezi ve böbrek fonksiyonlarını düzenli olarak kontrol ettirmesinde fayda vardır. Bunun haricinde doktorunuza danışarak B12 takviyesi almanız da gerekebilir. Çünkü lityum B12 gibi bazı vitaminlerin yetersizliğine sebep olabilir.

Lityum eksikliği

Vücutta lityum eksikliği, eklem ağrısı, saç kırılması, soğuktan çabuk etkilenme, depresyon, yorgunluk hali, ciltte kuruma, kilo verme veya alma gibi etkiler gösterir. Görülme sıklığı oldukça azdır. Fakat bu tarz belirtiler varsa böyle bir eksikliğiniz olup olmadığına baktırabilirsiniz. Lityum eksikliğini gidermek için ilaç haricinde lityum içeren besinlerden de faydalanabilirsiniz.

Lityum İçeren Besinler

  • Başlıca içeceğimiz olan su
  • Maden suyu
  • Deniz ürünleri
  • Kereviz
  • Yapraklı sebzeler
  • Portakal
  • Patates
  • Domates
  • Tahıl
  • Zeytin
  • Süt ve yumurta
  • Pırasa
  • Patlıcan
  • Marul

Önemli bilgi

Hamileyseniz doktorunuza haber vermeden lityum kullanmayın. Bu, doğmamış bebeğe zarar verebilir. Lityum tedavisi görüyorsanız doğum kontrolüne dikkat edin.

Tedavi sırasında hamile kalırsanız doktorunuza bildirin. Mide bulantısı, kusma, ishal, uyuşukluk, kas güçsüzlüğü, titreme, koordinasyon eksikliği, bulanık görme veya kulak çınlaması gibi herhangi bir lityum toksisitesinin erken belirtilerine rastlarsanız hemen doktorunuzu arayın.

Hapı çiğnemeyin, ezmeyin. Bol suyla yutun. Bu ilacı alırken susuz kalmamak için ekstra sıvılar için. Aşırı terleme veya ateş, kusma, ishal gibi durumlar varsa doktorunuza bildirin.

4.6 5
YORUMLAR İÇİN TIKLAYINIZ