Şangay İşbirliği Örgütü (Şanghay Beşlisi) Nedir?

Şangay İşbirliği Örgütü yani Şanghay Beşlisi olarakta ifade edilen: Rusya, Çin, Kırgızistan, Kazakistan ve Tacikistan ülkelerinin bir araya gelmesiyle..

Şangay İşbirliği Örgütü (Şanghay Beşlisi) Nedir?

Şangay Beşlisi

Rusya, Çin, Kırgızistan, Kazakistan, Tacikistan ülkelerinin bir araya gelerek oluşturduğu, siyasi, ekonomik, kültürel ve askeri işbirliği örgütüne,Şanghay İşbirliği Örgütü (Şanghay Beşlisi) denir. Şanhay Beşlisi, ilk toplantısını Çin’in Şanghay eyaletinde gerçekleştirmiştir. Bu sebeple ismi Şanghay Beşlisi ismini almıştır. Ancak daha sonra 2001 senesinde Özbekistan’ın örgüte katılması sonucu Şanghay İşbirliği Örgütü (Shangai Cooperation Operation) ismini almıştır.

Örgütün öncelikle kurulma amacı, teröre karşı ortak stratejiler geliştirip işbirliği oluşturmaktı. Daha sonra ekonomik, siyasi, askeri ve kültürel alanlarda bir iş birliği içerisine girmiştir. 2007 senesinde Barış Tatbikatı adı altında büyük bir askeri tatbikat gerçekleştirmiştir. 2003 senesinde, bir toplantı sırasında dönemin Rusya başbakanı Putin, “Dünya tek kutuplu düşünülemez” demiştir. Bu sözden yola çıkarak Şanghay İşbirliği Örgütü’nün esas amacı anlaşılmaktadır. Şanghay İşbirliği Örgütü, ABD’nin asker üslerini, Asya ülkelerinden çekmesini söyleyerek ABD’ye karşı ilk hareketini gerçekleştirmiştir. ABD, Şanghay İşbirliği Örgütü’ne daha önce gözlemci olarak katılmayı istese de örgüte üye ülkeler tarafından bu istek reddedilmiştir. Bu olaydan sonra gözlemci ülke olarak İran’ı örgüt bünyesine dahil etmişlerdir. Şu an ŞİÖ ile işbirliği içerisinde olan ülkeler;

Şangay Beşlisine Üye Ülkeler

  • Çin Halk Cumhuriyeti
  • Rusya
  • Tacikistan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan

Şangay İşbirliği Örgütü Gözlemci Üyeler

  • Pakistan
  • Hindistan
  • Afganistan
  • İran
  • Moğolistan

Şangay Beşlisi Diyalog İşbirlikleri

  • Ermenistan
  • Azerbaycan
  • Beyaz Rusya
  • Kamboçya
  • Sri Lanka
  • Türkiye

Şangay İşbirliği Örgütü Destekçi Ülkeler

  • Türkmenistan
  • BDT
  • ASEAN

Türkiye, uzunca bir süredir Avrupa Birliği üyeliği için çabalamaktadır. Avrupa Birliği’nin ise Türkiye’yi bu oluşuma dahil etmekte oldukça mesafeli yaklaşması, bu konudaki ağır hareket etmesi sonucu Türkiye farklı alternatifler aramaya koyulmuştur. 2005’te Türkiye, Şanghay İşbirliği Örgütü’ne üyelik konusunda başvuruda bulunmuştur. Fakat üyelik isteğimiz kabul edilmemiştir. 2012 yılında Türkiye diyalog ortağı olarak örgüte kabul edilmiştir. Moskova’da, 20 Kasım 2013 te, Erdoğan ve Putin arasında gerçekleşen diyalogta, Başbakan Erdoğan tam üyelik mevzusunu yeniden dile getirmiştir.

2016 senesi itibariyle yeniden gündeme gelen Şanghay İşbirliği Örgütü üyeliği tartışılmaktadır. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü olan Gıng Şuang ise “Türkiye’nin Şanghay İşbirliği Örgütü ile işbirliğini derinleştirme arzusuna büyük önem veriyoruz” demek suretiyle, Çin’in Türkiye’ye destek vermesi söz konusu olmuştur.

4.5 6
YORUMLAR İÇİN TIKLAYINIZ